Categorie archief: nieuws

Van het gas af: prima, maar zorg voor draagvlak

Ze vindt het ‘heel positief’ dat het kabinet vol inzet op minder verbruik van aardgas. Laat daar geen misverstand over bestaan. Maar doe het niet overhaast. Denk ook aan de bewoners. Maak kennis met Anke van Hal, hoogleraar duurzaam bouwen met een missie. “Nu vertragen leidt uiteindelijk tot versnelling.”

“We gaan nu aan de slag met energiebesparing in de naoorlogse woningbouw; er is geld, we weten hoe het moet, woningbouwverenigingen zijn er klaar voor.”

Anke van Hal, hoogleraar Sustainable Building and Development aan de Business Universiteit Nyenrode, begint haar lezingen tegenwoordig regelmatig met bovenstaand citaat. Valt u aan deze woorden iets op?, vraagt ze haar toehoorders vervolgens. Zelden krijgt ze een reactie. De quote komt uit 1983 en is al 35 jaar oud, verklapt ze daarna.

Van Hal wil maar zeggen: er zijn in die 35 jaar tal van subsidies voor energiebesparing geweest, er zijn prachtige technieken ontwikkeld die zich ruimschoots hebben bewezen: eigenlijk had de gebouwde omgeving al veel duurzamer kunnen en moeten zijn.

Waarom dat dan níet zo is? Die vraag intrigeerde haar. En – misschien nog wel belangrijker: hoe kan het beter? Rond de millenniumwisseling startte ze haar queeste. Inmiddels heeft ze een antwoord. Sterker, ze denkt te weten hoe we de kansen op succes aanzienlijk kunnen vergroten. Interview met een gedreven professor duurzaam bouwen.

Lees het gehele artikel met Anke hier.

Renovatiewoede: een Zembla documentaire

Het afgelopen jaar is er op meerdere plaatsen in ons land onrust ontstaan tussen huurders en woningcorporaties door gebrek aan inspraak en overlast. Houden woningbouwverenigingen zich eigenlijk wel aan de regels?

De documentaire ‘Renovatiewoede’ van Zembla gaat over verduurzaming van flats in Overvecht door de woningcorporatie Portaal. Het project kende enorme overlast voor bewoners waar veel weerstand en kritiek op corporaties door ontstond. Woningcorporaties zouden geen rekening houden met de bewoners.

Bekijk de situatie in de aflevering van Zembla.

Gepubliceerd: Onderzoek naar effectiviteit van de lokale energiebesparingsaanpak

Alles draait om vertrouwen. Dat is de belangrijkste conclusie van het onderzoek van de Wageningen Universiteit naar de effectiviteit van de lokale energiebesparingsaanpak. Het gegeven dat energiebesparing ‘moet’, dat het vaak een verstandige investering in je huis is en dat je huis er heel veel comfortabeler van wordt, blijkt in de praktijk voor woningeigenaren toch niet genoeg reden te zijn om energiebesparende maatregelen te nemen. Het belangrijkste onderzoeksresultaat is dat woningeigenaren op zoek zijn naar een betrouwbare partner die in hun beste belang zal handelen. Bewoners vinden het belangrijk om te kunnen vertrouwen in de kwaliteit, geloofwaardigheid en betrokkenheid van de organisatie, de expertise en producten. Het vertrouwen kan opgebouwd worden door te investeren in contactmomenten met een woningeigenaar tijdens de verschillende fases van het besluitvormingsproces.

Bekijk de publicatie hier.

#ClimatePlanetUtrecht

De succesvolle reizende internationale tentoonstelling over het klimaat, Climate Planet, kan naar Utrecht komen. Na Bonn, Aarhus en Kopenhagen kan de Climate Planet van 6 oktober tot en met 3 november op het Jaarbeursplein in Utrecht verrijzen.

Waarom
Alle Nederlanders Naar Energieneutraal begint bij bewustwording en enthousiasme. We kunnen wachten tot de westelijke Nederlanders natte voeten krijgen, we in heel Nederland meer schade door extreem weer krijgen, de Groningers nog meer beven, maar we kunnen ook op een positieve manier aandacht vragen voor de noodzaak van verduurzaming. Dat willen we doen met de Climate Planet.

De ervaringen uit andere steden zijn dat de bezoekers na het zien van de film beseffen dat verandering noodzakelijk is. Aanvullend op de voorstelling wordt de Climate Planet gebruikt als platform om te laten zien op welke manier wij in Nederland een bijdrage (kunnen) leveren. Zo kunnen we concreet resultaten bereiken.

Om nu actie te ondernemen wil ANNE Climate Planet binnenhalen. Help ANNE met deze actie via hun website hier of lees meer over het onderwerp in een artikel van Artus Lippus.

 

Online course – Energievriendelijke Renovatieprocessen

Ervaart u ook dat het renoveren van woningen, in combinatie met het realiseren van energieambities, een complexe opgave is? Het doel van de Nederlandstalige online-cursus Energievriendelijke Renovatieprocessen is de kans op succes van woningrenovaties met hoge energieambities aanzienlijk te vergroten door deze complexiteit beter hanteerbaar te maken. Samenwerking met Masterstudenten van de faculteit Bouwkunde, die zich net als u in uw praktijkproblemen verdiepen, vergroot bovendien de kans op nieuwe en verfrissende inzichten.

De cursus is een ‘must’ voor professionals die werkzaam zijn op het gebied van woning- en/of wijktransformatie en daarbij energiereductie-doelen nastreven. De opgedane kennis en vaardigheden zijn relevant voor proces- en beleidsgerichte professionals, zoals bijvoorbeeld gemeenteambtenaren en corporatiemedewerkers, maar ook voor professionals die zich vooral op de techniek en vormgeving richten, zoals productontwikkelaars, architecten en adviseurs.

De cursus is ontwikkeld door de afdeling Management in the Built Environment (MBE) van de TU Delft Faculteit Bouwkunde, in samenwerking met Prof. dr. ir Anke van Hal, Sustainable Building Professor aan de Nyenrode Business Universiteit.

Meer weten? Bekijk de HomeMates pagina online onderwijs of ga direct naar de website van de online course.

Interview: De succesfactoren voor duurzaamheid

Of een duurzaamheidsproject lukt hangt niet alleen af van techniek en geld. ‘Luister goed naar wat bewoners bezighoudt. Daarbij aansluiten is een belangrijke succesfactor’, zegt Anke van Hal. Zij is hoogleraar Sustainable Housing Transformation aan de TU Delft en hoogleraar Sustainable Building en Development aan Nyenrode Business Universiteit. Tegenwoordig doet ze ook in Canada onderzoek. ‘Het gaat niet alleen om energiebesparing of om minder CO2-uitstoot. Het gaat vooral over geluk.’

Jaren geleden kocht Anke van Hal een huis. Een mooie, nieuwe keuken stond destijds hoger op het lijstje dan investeringen in verduurzaming. Zelfs bij de specialist duurzaam bouwen van destijds. Nu is ze hoogleraar aan twee universiteiten. ‘Niemand is tegen duurzaamheid, maar het geeft nu eenmaal zelden de doorslag’, zegt ze. ‘Daarom moeten we het koppelen aan dingen die mensen echt belangrijk vinden.’ Het is een van de boodschappen die Van Hal gepassioneerd uitdraagt. Het nationale Energieakkoord uit 2013, de Energieagenda van de rijksoverheid uit 2016: Van Hal onderschrijft het belang, maar ze mist de bredere benadering. ‘In Nederland verengen wij duurzaamheid vaak tot het thema energie. Ook als het gaat om de gebouwde omgeving. De energieopgave is lastig en daarom hebben we de neiging die te versimpelen. Om te beginnen moeten we accepteren dat het complex is’, vindt Van Hal. ‘Uiteindelijk kunnen we dan veel meer bereiken.’ In plaats van over de energieopgave, praat Van Hal daarom liever over het klimaatprobleem. ‘Energiebesparing en nieuwe energievoorzieningen dragen bij aan de oplossing ervan. Maar we moeten meer aanpakken. Bijvoorbeeld ervoor zorgen dat regenwater weg kan en dat steden niet oververhit raken. Dan praten we gelijk ook over wat mensen echt belangrijk vinden: hun leefomgeving en hun levenskwaliteit.’

Lees het gehele interview met Anke van Hal hier.

Communiceren over energiebesparing? Zet de buurvrouw in!

Hoe kun je je doelgroep het beste bereiken als het gaat om energiebesparing? Marketing- en communicatiebureau 5Plus1 deed daar onderzoek naar, net als non-profit organisatie Buurkracht. Zo ontdekten zij verschillende methoden die professionals kunnen inzetten. En wat blijkt: de rol van vrouwen is belangrijk én communicatie via buurtgenoten werkt het beste.

Geïnterviewd: Niels Götz & Djoera Eerland

Peer-communicatie
Niels Götz, marketingpsycholoog bij 5Plus1: “Een folder in de brievenbus doen werkt niet. Direct contact tussen mensen is noodzakelijk als je mensen wilt bereiken. Daarbij maakt het uit wíe de mensen benadert. Een bedrijf is de slechtste partij om de eigenaar-bewoner aan te spreken, de buurman de beste. Peer-communicatie – dus communicatie onder gelijke partijen – werkt goed omdat er dan al vertrouwen is onderling. Uit ons fmri-onderzoek blijkt dat bij zowel mannen als vrouwen een vrouw als afzender meer aandacht geeft dan een man. Inhoudelijk overtuig je mannen door te wijzen op onnodige verspilling en dat iets goed is voor het milieu. Vrouwen overtuig je het beste door te vertellen hoeveel anderen iets al doen (sociaal bewijs), comfort en minder afhankelijk worden. Wat betreft sociaal bewijs: bekenden uit de eigen omgeving werkt daarbij het beste, of mensen die gekleed zijn in vrijetijdskleding. Wijkprojecten werken goed. Daarbij zet je enkele eigenaar-bewoners in die andere wijkbewoners willen betrekken bij een project en hen motiveren tot energiebesparing.”

Het oerbrein aanspreken
Toch is peer-to-peer-communicatie niet de enige methode om mensen te bereiken. Götz deed ook andere ontdekkingen: “Een belangrijk onderzoek dat we gedaan hebben is ‘Verleid de consument’. Hierin presenteren we een gedragsmodel. Ons gedrag wordt bepaald door de denkhersenen en het oerbrein. De denkhersenen staan voor logica en langetermijndenken.  Het oerbrein wordt gestuurd door driften en is gericht op het nu. Wat lange tijd werd aangenomen, is dat de denkhersenen onze beslissingen bepalen. Wat nu blijkt is dat onze drijfveren juist vooral bepaald worden door het oerbrein. Dit is de afgelopen vijftig jaar verkeerd gedaan op het gebied van marketing. De beste methode is dus om de korte termijn behoeftes aan te spreken en de voordelen te vertalen naar primaire zaken als voedsel en veiligheid.”

De rol van vrouwen
Götz: “We hebben een onderzoek gedaan naar de rol van vrouwen in marketing. De uitstraling van een maatregel blijkt erg belangrijk te zijn voor vrouwen. Het gedrag van vrouwen staat dichter bij het oerbrein, dichterbij emoties. Testosteron daarentegen, is sterk gericht op logica. Vrouwen richten zich ook meer op comfort. Wil je vrouwen overtuigen, promoot dan wat vrouwen belangrijk vinden, geef het product vorm op basis hiervan en positioneer op een andere manier.”

Een gezamenlijke beslissing
Djoera Eerland van Buurkracht: “We merkten dat veel vrouwen naar de avonden kwamen die we organiseerden. Zo ontstond onze interesse in de rol van vrouwen bij energiebesparing. We wilden weten hoe we zowel mannen als vrouwen kunnen betrekken bij besparingsactiviteiten, en startten daarom een onderzoek. We voerden een groot literatuuronderzoek uit en interviewden twaalf vrouwen uit verschillende sociale klassen. In aanvulling daarop deden we een MRI-scan bij zowel mannen als vrouwen om te kijken hoe het emotionele brein reageert op verschillende motieven en afzenders. We ontdekten dat de beslissing om voor energiebesparing te kiezen gezamenlijk door man en vrouw wordt genomen. Vrouwen hebben hiervoor wel andere motieven dan mannen. Mannen worden getriggerd door het milieu en energieverspilling. Vrouwen door sociaal bewijs en comfort. Wat we vermoeden is dat vrouwen minder aangesproken zijn door communicatie vanuit het rationele, mannelijke perspectief. Daar ligt ruimte voor verbetering.”

Vervolgonderzoek
“Dit was een verkennende studie, een breder onderzoek volgt. Het complete besluitvormingsproces van eigenaar-bewoners is ons namelijk nog niet helemaal helder. In het vervolgonderzoek gaan we ons meer toespitsen op de gezinssamenstelling. We willen weten hoe we kunnen inspelen op de verschillende gezinsrollen. Het onderzoek start in april en duurt twee jaar. We doen dit samen met Nijenrode, Wageningen Universiteit, Alliander en Hoom.”


Lees het rapport over vrouwenmarketing hier:
5plus1_Eindrapport Genderonderzoek energiebesparing


3 bonustips

– Kies de juiste doelgroep
Denk goed na over de doelgroep die je kiest, stelt Götz: “Als het bij mensen rustig is in het oerbrein, kun je ze makkelijker benaderen. Vooral vijftigplussers en hoogopgeleiden vallen in deze groep. In achterstandswijken, waar mensen aan het overleven zijn, merk je dat men niet de tijd neemt om zich in energiebesparing te verdiepen. Ook is uit onderzoek bekend dat mensen die ergens net zijn komen wonen tot 3 jaar iets aan de woning willen veranderen, daarna nauwelijks meer.”

- Kies het juiste moment
Het moment waarop je mensen benadert, is ook van belang. Götz: “Eigenaar-bewoners staan het meest open voor energiebesparende maatregelen rondom natuurlijke verandermomenten. Denk aan verhuizingen, verbouwingen, de komst van kinderen, het moment dat kinderen naar de middelbare school gaan en de periode dat kinderen het huis verlaten. Maar ook na een zomervakantie: dan is de accu weer opgeladen en heeft men energie voor alleen al het denken aan een verbouwing.“

- Eerst inspelen op andere wensen
Volgens Götz kun je ook gebruikmaken van het feit dat gemiddeld genomen men niet erg geïnteresseerd is in besparende maatregelen. Götz: “Langer thuis wonen (in het geval van vijftigplussers) en inbraakveiligheid zijn veel interessanter voor eigenaar-bewoners. Help ze eerst op dit vlak, voordat je suggesties doet voor energiebesparende maatregelen, want dan is er al contact en vertrouwen.”

Workshop: Weerstand voorkomen en (een beetje) genezen

In deze workshop verkennen we hoe weerstand ontstaat, hoe het eruit ziet en wat je natuurlijke neigingen zijn in een situatie waarin er tegenstrijdige belangen lijken te zijn. We reiken een lichte methode aan die je kunt gebruiken om dat waar het over moet gaan op tafel te krijgen. Met als doel dat er rust en een constructief gesprek ontstaat waarin alle behoeften vervuld kunnen worden! We doen een aantal oefeningen die we omkleden met bevindingen uit een recent afgerond onderzoek naar wat succesfactoren zijn in de samenwerking tussen professionals en bewoners in renovatieprojecten met hoge energieambities, waaronder Stroomversnelling-projecten.

Kortom: Ben je benieuwd naar hoe je weerstand kunt voorkomen en genezen, boek dan deze workshop!

Omschrijving
In renovatieprojecten met hoge (energie)ambities zijn er al gauw onzekerheden en nieuwigheden die vragen om een knap staaltje samenwerking. Uit onderzoek naar succesfactoren in de samenwerking tussen professionals onderling en tussen professionals en bewoners blijkt dat professionals tegen weerstand aanlopen en behoefte hebben te leren hoe ‘mensen om te krijgen.’ Wie worden hiermee bedoeld? Collega’s in de eigen organisatie, collega’s uit andere organisaties waar je mee werkt in je project, en bewoners.

In de workshop leer je weerstand te zien als een signaal van een onvervulde behoefte. We zullen zien dat deze behoeften zo universeel en herkenbaar zijn, dat door deze op tafel te krijgen, er rust ontstaat, je echt kunt luisteren, vragen stellen en meedenken met elkaar over voor iedereen prettige vervolgstappen.

In deze workshop leer je de basale vormen van weerstand (her)kennen. Je krijgt inzicht in wat jij in een weerstandsituatie geneigd bent te doen, en wat je anders kunt doen. We helpen je met het in gesprek komen over weerstand. We oefenen met een lichte ‘gesprekstechniek’. Dit is een vier-stappenmodel die je onder begeleiding toe past op (eigen) ingebrachte situaties. Dit model wordt wereldwijd gebruikt in allerlei organisaties en is bekend onder de naam ‘geweldloze communicatie’, ook wel ‘verbindend communiceren’ genoemd (het gedachtegoed van Marshall B. Rosenberg).

De workshop is gemaakt voor professionals die werken aan renovatieprojecten met hoge (energie)ambities. Hiermee worden onder andere corporatiemedewerkers, aanbieders van duurzame oplossingen en gemeentemedewerkers bedoeld. De workshop wordt op maat gemaakt via een voorafgaand gesprek met de initiatiefnemer(s).

Na de workshop heb je een benadering en handvatten leren kennen om effectief in gesprek te komen bij weerstand. Je kunt voor jou en de ander rust brengen in situaties waarin weerstand dreigt of al is ontstaan. Doordat je hiermee geoefend hebt, beheers je dit ook al een beetje. Je krijgt een handout mee naar huis en een aantal key take-aways die dienen als reminder. Voor een volledige beheersing is na de workshop uiteraard meer oefening nodig. We helpen je graag met (het vinden van) uitgebreidere training, begeleiding bij intervisie, handige boeken en websites.

Deze training is ontwikkeld door Margriet van Lidth de Jeude in samenwerking met Maurice Coen.

Wil je meer weten over de training en of deze mogelijk is in jouw organisatie? Laat het ons weten. We bespreken het graag met je.
Margriet van Lidth de Jeude: 06-46603931, margriet@de-organisatiepsycholoog.nl
Maurice Coen: 06-24845955, m.coen@nyenrode.nl
Margriet van Lidth de Jeude is sinds 2010 als organisatiepsycholoog betrokken bij diverse onderzoeken en adviesopdrachten rondom milieu gerelateerde besluitvorming. Zij werkte zes jaar als consultant gedragsverandering bij Ecofys en is sinds 2016 als zelfstandige werkzaam bij diverse organisaties zoals Quby (de makers van TOON, de slimme thermostaat van Eneco), Energieonderzoekscentrum Nederland (ECN) en Nyenrode Business University. Sinds een aantal jaar geeft zij naast onderzoek en advies ook workshops en trainingen om daadwerkelijke verandering in organisaties die duurzaamheidsdoelen nastreven te ondersteunen. Hier ligt haar ware passie. Het begeleiden van oefenen met ‘nieuw’ gedrag waardoor deze doelen sneller en op een voor alle betrokkenen vervullende manier gehaald kunnen worden.

Maurice Coen is als visiting fellow verbonden aan het Center for Entrepreneurship & Stewardship van Nyenrode Business Universiteit. Zijn huidige onderzoek richt zich met name op de invloed van energietransitie in de gebouwde omgeving op (tijdelijke) organisaties en samenwerking. Daarnaast is hij ook betrokken bij andere onderzoeksgebieden en bij executive education. Naast zijn activiteiten bij Nyenrode werkt hij als onafhankelijk adviseur. Hij was nauw betrokken bij de Energiesprong, een nationaal innovatieprogramma om de gebouwde omgeving duurzamer te maken en hij werkt nu onder andere voor de Stroomversnelling, een marktinitiatief dat is voortgekomen uit de Energiesprong en dat zich richt op het versnellen van de energietransitie van de gebouwde omgeving.

Kenmerken workshop:

Tijd: Dagdeel, voorbereidingsgesprek (telefonisch)
Kosten: 1.200 euro (ex BTW)
Min tot Max. deelnemers: 4 tot 16
Benodigde middelen: Ruimte, opstelling, beamer, geluid, flip over

Onderzoek naar besluitvorming over energiemaatregelen binnen gezinnen

In het kader van het Innovatieprogramma MVI-Energie zijn sinds 2013 twintig onderzoeken gestart om kennis op te doen over maatschappelijke vraagstukken in de energietransitie. Dit onderzoek gaat in op de vraag hoe besluitvorming over energiemaatregelen plaatsvindt binnen gezinnen.

Het onderzoek, uitgevoerd door Nyenrode Business Universiteit, Wageningen University & Research, Alliander, HOOM en Buurkracht, laat zien wat de afwegingen binnen gezinnen zijn rondom het besluitvormingsproces over onderhoud en verbetering van de woning.

Het project resulteert in kenniselementen in de vorm van factsheets die voor iedereen vrij beschikbaar zijn en een aantal praktische aanpakken ‘Beïnvloeding Gezinspraak’ die de sector relevante inzichten, toepassingsmogelijkheden en beïnvloedingstechnieken geven voor besluitvormingsdynamieken binnen gezinnen in verschillende levensfases ten aanzien van energie-maatregelen in/aan de woning.

Lees de factsheet over het onderzoek hier:
Beinvloeding Gezinspraak

Verzoek in het kader van een ECN/Nyenrode/TUD/ BAM onderzoek

We zijn op zoek naar effectieve manieren om kennis te  verspreiden en daardoor  de kans op succes van renovatieprojecten met energieambities te vergroten.

De derde succesfactor van energievriendelijke renovatie processen betreft alle succesfactoren die niet direct met geld of techniek te maken hebben. Hoe krijg je bewoners enthousiast? Wat betekenen hoge energieambities voor je organisatie? En voor de samenwerking met andere betrokken partijen? Met dat soort vragen houden wij en vele anderen ons al lange tijd bezig en de antwoorden worden steeds duidelijker en concreter. Er is dus veel kennis op dit gebied en wij zijn er stellig van overtuigd dat de kansen op succes van renovatieprojecten met energieambities aanzienlijk toenemen wanneer deze kennis ook in de praktijk wordt toegepast. Echter; hoe krijg je deze kennis geïntegreerd inde dagelijkse praktijk van drukbezette renovatie specialisten? Dat is eigenlijk de vraag die ons het meeste bezighoudt momenteel. Vanuit Nyenrode hebben we laagdrempelige factsheets ontwikkeld, maar ook masterclasses van een halve dag  en een website met mooie verhalen en filmpjes waarop we alle kennis ontsluiten.  Vanuit de TUDelft is er zelfs een online-cursus voor professionals ontwikkeld die door de eerste ronde deelnemers erg werd gewaardeerd en een internationale prijs heeft gewonnen. (In april gaat er weer een nieuwe ronde van dat onderwijs van start. Meld u nu aan!).  En we werken samen met andere kennisverspreiders. Met Energieplein 20 bijvoorbeeld, en met Renda. In een recent interview van Renda vindt u bijvoorbeeld meer informatie over de resultaten van een Nyenrode-onderzoek naar de relatie geluk en de ecowijken van de jaren negentig.

Maar onze pogingen zijn (nog) niet afdoende. Daarom hebben we uw hulp nodig. Wat is volgens u de meest effectieve manier om nieuwe kennis (kennis waarover u niet bent onderwezen in het verleden en waarvan u mogelijk niet weet dat het van nut kan zijn) in uw dagelijkse werk geïntegreerd te krijgen? In de loop van dit jaar ronden we weer een groot onderzoek over de derde succesfactor af (een onderzoek van Nyenrode,  TUDelft, ECN en BAM). We zouden graag de kennis die daarin opdoen meteen op een effectieve manier verspreiden. Maar wat is die manier? Wij horen heel graag uw ideeën. Wilt u ze mailen naar de projectleider van dit deel van het onderzoek, Maurice Coen (m.coen@nyenrode.nl).

Bij voorbaat heel veel dank.
Anke van Hal en Maurice Coen, namens het hele onderzoeksteam