Categoriearchief: dossiers

Doen en laten, effectiever milieubeleid door mensenkennis

Nederland staat voor de uitdaging de samenleving en economie verder te verduurzamen. Dit advies gaat over het benutten van kennis over het gedrag van mensen om milieudoelen dichterbij te brengen. Dat dit gebeurt lijkt misschien vanzelfsprekend. Waarom is hier dan toch aandacht voor nodig?

Kennis over gedrag
De overheid neemt een sturende rol op zich als er sprake is van algemeen vastgestelde doelen die de maatschappij als geheel ten goede komen, maar die niet ‘vanzelf’ worden bereikt. Een schoon milieu is zo’n een maatschappelijk doel waarbij ‘het niet vanzelf’ goed gaat, omdat mensen met hun gedrag daar niet vanzelfsprekend aan bijdragen.

Individueel gedrag van mensen wordt beïnvloed door vele factoren, zoals iemands persoonlijke omstandigheden, de afwegingen die iemand maakt of de motieven die iemand heeft. Sommige mensen vinden bijvoorbeeld een schoon milieu niet belangrijk, anderen overzien de consequenties daarvan niet. Of milieuvriendelijk gedrag is duur en moeilijk of iemand denkt dat dat zo is. En soms ligt het milieuvriendelijk gedrag gewoon niet voor de hand. De manier waarop mensen zich gedragen is dus ingewikkeld en per situatie anders. Hoe mensen reageren op beleidsmaatregelen is lang niet altijd te voorspellen vanuit gangbare aannames over de rationaliteit van gedrag. Als bij beleidsbepaling (meer) bewust en systematisch gebruik wordt gemaakt van de kennis die bestaat over hoe en waarom mensen zich in specifieke omstandigheden op een bepaalde manier gedragen, kan de effectiviteit van het milieubeleid worden vergroot. Gelukkig is er inmiddels een overweldigende hoeveelheid kennis beschikbaar over hoe menselijk gedrag werkt en hoe mensen reageren op bepaalde (beleids)ingrepen. En er wordt in het beleid al veel van die gedragskennis gebruik gemaakt. De WRR adviseerde in 2009 in zijn rapport ´De menselijke beslisser: over de psychologie van keuze en gedrag´ om deze kennis zo goed mogelijk te benutten voor het beleid.

Gedragsanalysekader
De Rli gaat nu een stap verder door gedragskennis en mogelijke beleidskeuzes aan elkaar te koppelen met het voor dit advies ontwikkelde gedragsanalysekader. Dit gedragsanalysekader kan beleidsmakers helpen om een zorgvuldige analyse te maken van relevante gedragsbepalende factoren zoals: de kennis en vaardigheden die iemand heeft, zijn of haar drijfveren (motieven), hoe iemands persoonlijke omstandigheden zijn en welke keuzeprocessen in een situatie een rol spelen.

De GedragsToets 2.0
Het gedragsanalysekader is vertaald naar een praktisch hulpmiddel: ‘De GedragsToets’. Met deze toets wordt het eenvoudiger om gedrag mee te nemen in de keuze van beleidsinstrumenten variërend van wetgeving tot het faciliteren en stimuleren van eigen initiatief van mensen. Deze toets helpt beleidsmakers om inzicht te krijgen in welke gedragsbepalende factoren een rol spelen bij het ontwikkelen van milieubeleid. Spelenderwijs leveren de inzichten inspiratie op voor instrumenten die ingezet kunnen worden. De GedragsToets bestaat uit een spel van 130 kaarten. Het kan gespeeld worden met 3 tot 6 personen, bij voorkeur onder begeleiding van een ervaren spelleider die de spelregels kent en kennis heeft van gedrag. Een bijbehorende online companion app biedt ondersteuning bij het doorlopen van De GedragsToets.

Lees de gehele publicatie hier.

De bijdragen en de verschillende auteurs zijn:

  • Dr. M.F. Wesseling, Artsenfederatie KNMG Gedragsbeïnvloeding door overheid ter bevordering van duurzaamheid
  • Prof. dr. M. Korthals, Wageningen Universiteit De overheid als verleidster
  • Dr. F.A. Hindriks, Rijksuniversiteit Groningen De burger als virtuele auteur
  • Prof. dr. L. Bovens, London School of Economics and Political Science De verantwoordelijkheid van de overheid

Onderzoek naar effectiviteit van de lokale energiebesparingsaanpak

Dit rapport analyseert de rol van deze intermediare organisaties in het (her)structureren van het gefragmenteerde energie-besparingslandschap en onderscheidt specifieke vertrouwenseigenschappen die vertaald kunnen worden naar noodzakelijke, bevorderlijke voorwaarden waaraan een bewoners gerichte aanpak zou moeten voldoen om bewoners effectief en langdurig te ondersteunen in hun reis naar een energiezuinige woning.

Uit het onderzoek blijkt dat woningeigenaren op zoek zijn naar een betrouwbare partner die in hun beste belang zal handelen: vertrouwen is dan ook van essentieel belang gedurende een klantreis. De markt met aanbieders wordt door veel woningeigenaren omschreven als ondoorzichtig, met aannemers en bedrijven die ze moeilijk te vertrouwen vinden en informatie die moeilijk te doorgronden is. In de context van energiebesparing kent het vertrouwen van woningeigenaren 3 dimensies:
a) vertrouwen in mensen en instellingen (organisatie);
b) vertrouwen in hun kennis, ervaring en competenties (expertise);
c) vertrouwen in de materialen en technologieën die zij leveren (producten).

Benieuwd naar het gehele onderzoek? Lees hier het Eindrapport!

Wageningen University
Environmental Policy Group

Leren van het verleden: Verzameling blogs

Eigenlijk is het heel simpel: duurzaamheid gaat over de langere termijn. Het treffen van duurzaamheidsmaatregelen dus ook. 

Onderzoek naar ‘geluk’ staat de laatste jaren hoog op de wetenschappelijke agenda. Ook, in toenemende mate, onderzoek naar de relatie ‘geluk en (woon)plek’. In het onderzoek zijn diverse recente bevindingen op basis van deze soms zeer grootschalige onderzoeken als uitgangspunt genomen (in de vorm van een literatuurstudie). De resultaten hiervan zijn gelegd naast de ervaringen en meningen van bewoners over de zes onderzochte eco-wijken. Vervolgens zijn de conclusies van deze vergelijking voorgelegd aan professionals die nu intensief bij de opgave van vergaande energiebesparing in de bestaande woningbouw zijn betrokken. Wat kun je volgens hen leren van de ervaringen uit het verleden?

In ‘leren van het verleden’ geeft Anke van Hal door middel van verschillende blogs antwoord op meerdere vragen die opspelen met betrekking tot het verduurzamen van uw woning.

Lees hier de gehele bundel van blogs:
Leren van het verleden

‘Leren van het verleden’

Hoe krijg je met name bewoners echt enthousiast voor vergaande energiemaatregelen in hun (huur-) woningen? En hoe zorg je dat de maatregelen die je treft ook daadwerkelijk bijdragen aan het behalen van de gestelde doelen? Met die vragen in het achterhoofd zijn in een recent onderzoek de circa twintig jaar woonervaring in zes Nederlandse eco-wijken nagetrokken. In de eco-wijken van toen zijn immers de innovaties van destijds toegepast. En niet alleen op energiegebied maar ook met betrekking tot andere milieuthema’s.

‘Leren van het verleden’ is een samenvatting van het rapport.

Het volledige rapport vindt u hier.

Bewoners zijn vooral bang voor ‘gedoe’

Om bewoners mee te krijgen, moet je ervoor zorgen dat ze persoonlijk gelukkig worden van een (energetische) renovatie. En gelukkig worden ze niet per se van energetische maatregelen. Het moet hen wat opleveren, of dat nu op financieel vlak of extra woongenot is.

Het was slechts een van de vele leerpunten die tijdens de Renda Workshop van Anke van Hal’s HomeMates voorbij kwam, maar wel de belangrijkste en de rode draad door heel de middag.

Deze publicatie is afkomstig van Renda.nl.

Lees het volledige artikel hier.

Energievriendelijk Renoveren

Duurzaamheid is, net als kwaliteit, een begrip dat aan waarde heeft ingeleverd, omdat het een containerbegrip is. En dat is jammer. Anke van Hal gaf voor Renda op 4 februari jl een workshop over energievriendelijk renoveren. Ja, je leest het goed, vriendelijk. Nu is dat een term die wij zelden gebruiken als we het over duurzaamheid hebben. Een snelle poll onder de aanwezigen van die workshop liet zien dat de meeste mensen duurzaamheid associëren met energie, lange levensduur en toekomstbestendigheid. Er is maar één persoon in de zaal die de term duurzaamheid met geluk associeerde. En daar schuilt volgens Anke nou net de reden in waarom verduurzaming zo moeilijk zijn weg vindt in onze bestaande voorraad.

Deze publicatie is afkomstig van Renda.nl.

Lees het volledige artikel hier.

Inspiratiegids energiebesparing in prestatieafspraken

De inspiratiegids energiebesparing in prestatieafspraken voor huurdersorganisaties, woningcorporaties en gemeenten is een publicatie van Aedes, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Woonbond, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Op veel plekken in Nederland zijn mooie resultaten zichtbaar op het gebied van energiebesparing in de sociale huursector. In deze inspiratiegids zijn enkele krachtige voorbeelden verzameld.

De inspiratiegids kunt u hier lezen.

Mixed learning on energy renovation

Het vak Energy Friendly Renovation Processes van de faculteit Bouwkunde brengt studenten en professionals samen in een virtuele leeromgeving. De online cursus is een initiatief van Anke van Hal. In het universiteitsblad van de Technische Universiteit Delft werd de start van de nieuwe ronde op 1 februari aangekondigd.

Het volledige artikel kunt u hier lezen.

Onderzoek consumenten en energiebesparing

Waarom nemen kopers en eigenaars van woningen wel of geen energiebesparende maatregelen? Consumenten geven op deze vraag heel andere antwoorden dan professionals, zo blijkt uit vergelijkend onderzoek van BPD. Met dat inzicht kunnen zeer energiezuinige nieuwbouw-woningen beter aan de man gebracht worden. Ook helpt het bewoners aan te zetten tot energie-besparing in brede zin.

Onderzoek consumenten en energiebesparing

Deze publicatie is afkomstig van bpd.nl

Anke van Hal: “Op zoek naar het bruggetje”

Een gesprek over de passies en drijfveren van prof.dr.ir. Anke van Hal gaat automatisch over haar nieuwe initiatief op gebied van volkshuisvesting. Want het gedachtegoed van de hoogleraar (TU Delft en Nyenrode Business Universiteit) is een-op-een verweven in HomeMates, een kennisplatform waarin de derde succesfactor van energiezuinige renovaties centraal staat. “Er is veel meer nodig dan geld en techniek alleen. Met HomeMates maken we professionals daarvan bewust.”

Anke van Hal: “Op zoek naar het bruggetje”

Deze publicatie is afkomstig van Renda.nl